Wat is PTSS?

Wat is een posttraumatische stress-stoornis (PTSS)?

Klik op een plaatje om een voorstelling te krijgen hoe het is om PTSS te hebben.
U kunt ook een video kijken waarin professor Gersons uitleg geeft over PTSS.
Indien u denkt dat u zelf mogelijk PTSS heeft, kunt u een vragenlijst invullen. Scoort u hoog op de vragenlijst en maakt u zich zorgen over uw gezondheid, dan is het van belang verder diagnostisch onderzoek te laten uitvoeren. Een gesprek met uw huisarts is dan een goede eerste stap.

 

Wat is een posttraumatische stress-stoornis?
 

Na het meemaken van een trauma komt het vaak voor dat mensen gespannen, bang en verdrietig zijn. De gebeurtenis zit steeds in de gedachten en goed slapen gaat vaak moeilijk. Men is veelal schrikachtiger dan voor de gebeurtenis. Meestal gaan deze klachten binnen een paar weken vanzelf over. Bij acht procent van de mensen blijven deze klachten in heftige mate en langdurig bestaan. Zij zijn allerlei situaties en activiteiten die doen denken aan de gebeurtenis gaan vermijden in een poging weer grip op hun leven te krijgen. Het lukt ze echter vaak niet meer om vanzelf los van het trauma te komen. Deze mensen hebben last van een posttraumatische stressstoornis, ook wel afgekort als PTSS. Je ziet het vaak niet aan de buitenkant dat mensen deze klachten hebben. Wellicht laat u ook het liefst zo min mogelijk merken dat u last heeft van die nare gebeurtenis, om de mensen in uw omgeving te beschermen.
 

Wat is een trauma?

Traumatische gebeurtenissen (of kortweg trauma) kunnen bestaan uit een enkele of meerdere gebeurtenis(sen) die plaats hebben gevonden over vele maanden of zelfs jaren. Een trauma is een gebeurtenis die bijzonder bedreigend of schokkend is. Voorbeelden van zulke gebeurtenissen zijn:
• een grote ramp
• oorlog
• aanranding, verkrachting, mishandeling
• ernstig verkeersongeluk
• gewapende overval
• getuige zijn van een gewelddadige dood
• andere situaties, waarin men zich zeer angstig, hulpeloos of met afschuw vervuld voelde, of zich voelde alsof zijn of haar leven in gevaar was.
 

PTSS is een angststoornis 

Angst is nuttig en zorgt er onder andere voor dat we ons niet blootstellen aan gevaarlijke situaties. We hebben het dus nodig voor lijfsbehoud. Echter, als u té angstig bent, zoals bij PTSS, staat het een normaal leven in de weg. Dan belemmert het uw gezonde functioneren.
 

Gevaar

Bij herinneringen aan het trauma, kunt u zich plotseling bang of verdrietig voelen. Ook kan uw lichaam hierop reageren door middel van zweten, trillen, misselijkheid, hartkloppingen, benauwdheid en een droge mond. Door deze klachten lijkt het alsof er steeds weer gevaar dreigt. Een gevoel van walging kan ook optreden. Het voelt alsof de traumatische gebeurtenis kort geleden heeft plaatsgevonden, ook al was het lang geleden. Steeds maar weer herhalen beelden of geluiden zich ongewenst in uw gedachten of dromen. We noemen dat herbelevingen. Het lijken waarschuwingssignalen, zodat u maar niet kunt vergeten wat er is gebeurd.
 

Op scherp staan

Het kan voelen alsof u bezig bent te overleven. Doordat u continu op scherp staat, schrikt u van onverwachte geluiden. De verwachting dat ieder moment iets ergs kan gebeuren, vraagt veel energie. Daardoor is er minder ruimte voor alledaagse dingen. Misschien reageert u ook scherper op mensen uit uw omgeving. Het kan ook voorkomen dat u afspraken en boodschappen vergeet. Concentreren op een boek of film lukt vaak slecht. Zo kost het ook meer moeite om aandacht bij het werk of studie te houden. U kunt zich dan ook uitgeput voelen.
 

Controleverlies

Het is vanzelfsprekend dat u probeert te voorkomen dat de gebeurtenis nog een keer plaatsvindt. Maar in een poging om weer controle over uw leven te krijgen, vermijdt u alles wat u bang, machteloos of verdrietig maakt. Wellicht probeert u ongewenste gedachten te stoppen door steeds afleiding te zoeken. Op deze manier beschermt u zichzelf niet alleen tegen werkelijk gevaar, maar ook tegen heftige emoties. Vaak vermijden mensen met PTSS in de loop der tijd steeds meer situaties uit angst voor controleverlies. Hierdoor kunt u steeds meer beperkt worden in uw functioneren. Het gevoel dat het nooit meer wordt als vroeger, kan maken dat u het somber inziet voor de toekomst.
 

Slapen

Slapen lukt het beste wanneer u zich veilig voelt. ’s Nachts blijkt echter bij uitstek een moment om u kwetsbaar te voelen. Iedereen slaapt en u hebt minder afleiding. Vaak zijn dit momenten dat u juist last krijgt van herbelevingen. De gedachten en beelden die u overdag hebt weten te onderdrukken, lijken nu terug te stuiteren. U wordt onrustig en mogelijk stijgt uw hartslag. Slapen kan dan een hele opgave worden.
 

Alleen voelen

Uit angst voor onbegrip of uit schaamte, bespreekt u mogelijk uw gevoelens liever niet met anderen. Het kan ook voorkomen dat u vreest om anderen bang te maken door te vertellen over de verschrikkelijke details van het trauma. Daarnaast kunnen de gespreksonderwerpen van anderen onzinnig op u overkomen. De herinneringen aan het trauma staan centraal in uw beleving. Voor anderen gaat de wereld gewoon door, voor u staat het stil. U kunt zich daardoor afsluiten van anderen en u alleen gaan voelen.
 

Welke behandelingen zijn beschikbaar voor PTSS?

Er zijn verscheidene behandelingen die kunnen helpen bij PTSS. Voor meer informatie kunt u zich wenden tot de Nederlandse GGZ-Richtlijn Angststoornissen (www.ggzrichtlijnen.nl). De meesten bestaan uit psychologische behandeling, maar medicatie kan ook behulpzaam zijn. Veel mensen met PTSS hebben de symptomen al vele maanden of jaren, maar ook dan kan een behandeling goed helpen. De huisarts kan adviseren voor een goede doorverwijzing naar een hulpverlener of instantie, zodat u informatie krijgt over beschikbare effectieve behandelingen voor PTSS en welke voor u geschikt zou kunnen zijn. U kunt dan beslissen of u behandeling wilt en welke behandeling uw voorkeur heeft.
 

Psychologische behandeling

Er zijn meerdere effectieve psychologische behandelingen voor PTSS. BEPP is daar één van. De benadering van de behandelingen kan verschillen, maar de overeenkomst is dat alle behandelingen gericht zijn op het uitdiepen van de beelden en herinneringen van het trauma. Het is gebruikelijk dat de behandeling eenmaal per week plaatsvindt. Afhankelijk van het type behandeling duurt een sessie 45 minuten tot anderhalf uur. U wordt aangemoedigd om na te denken over het trauma en het te herinneren. Het doel is om uw gevoelens over de herinneringen te veranderen. De behandeling helpt u om de angst te verminderen en meer positieve gevoelens, gedrag en gedachten te geven.

Leestips

Trauma Ervaringen geschreven door Kitty van der Heijden, 2011, Uitgeverij Hogrefe. Boekje met verhalen van mensen met PTSS en hun naasten. 

Sommige gebeurtenissen zijn zo ingrijpend dat ze je leven compleet op zijn kop zetten. Traumatische ervaringen die gepaard gaan met enorme angst en machteloosheid, zoals seksueel misbruik, oorlogsgeweld of een gewelddadige overval, laten diepe sporen na.

Ongeveer 10% van de mensen heeft na een traumatische ervaring moeite om weer greep op hun leven te krijgen. Zij worden geregeld overspoeld door emoties en beelden van het traumatische moment, zijn voortdurend op hun hoede en beleven aan weinig dingen nog plezier. Voor mensen met een posttraumatische stressstoornis (PTSS) is het trauma geen verleden tijd; zij beleven het steeds opnieuw.

Zoals Sandra het verwoordt:
'PTSS is verschrikkelijk. Niemand kan zich voorstellen hoe het is om dagelijks het trauma weer mee te maken, alsof je er weer bent, weer die angst en pijn te voelen alsof het je daadwerkelijk weer overkomt. [...] Telkens weer, telkens weer...'

Voor Trauma ervaringen interviewde Kitty van der Heijden mensen met PTSS en hun naasten. Hun eerlijke antwoorden laten zien hoe veelomvattend de impact van traumaklachten op het dagelijks leven kan zijn. Zij vertellen over de eenzaamheid, het onbegrip, maar ook over de verwerking ervan. De indrukwekkende en aangrijpende verhalen bieden behalve herkenning en troost, ook tips om met PTSS om te gaan. 

Bekijk HIER enkele voorbeeldpagina's uit dit boek.

 

Door te vertellen zie je de richting - Verwerking van een multitrauma. 

In deze uitgave schrijft Leo Traas het verhaal over Nikos Grapsopoulos, die na een motorongeval zwaar gewond raakte. Een patiënt met een multitrauma gaat doorgaans tijdens een lange revalidatie door een diep dal. Naast de lichamelijke letsels die soms (gedeeltelijke) invaliditeit kunnen veroorzaken, is het psychische leed niet te onderschatten. Een trauma wordt vaak onderschat: het herstel vraagt kracht, een positieve instelling en vechtlust. Lang niet ieder slachtoffer die lichamelijk geneest, lukt het om uit het psychisch dal te klimmen. Met soms grote gevolgen voor hemzelf, gezin, werk en sociale contacten.

Nikos Grapsopoulos was zo’n patiënt. Hem lukte het wel weer op te krabbelen, mede door zijn positieve instelling, steun van zijn gezin en begeleiding van traumachirurg en psycholoog.
Op verzoek van traumachirurg dr. Sjoerd van der Meer (Slingeland Ziekenhuis, Doetinchem) volgde journalist Leo Traas het verloop van het hele traject. Hij schreef op ingetogen wijze over het ongeval, het verblijf in de ziekenhuizen, de revalidatie, de psychische gevolgen voor het gezin, de gesprekken bij de psycholoog en het herstel.

Bij de behandeling is gebruik gemaakt van de BEPP-therapie.

Fotograaf Peter van Tuijl vult het verhaal aan met treffende foto’s. Hierdoor ontstaat een uniek en meeslepend beeld van de gevolgen en verwerking van een multitrauma.

Door te vertellen zie je de richting is een aangrijpend boek waar elke andere traumapatiënt door de herkenbaarheid veel steun aan kan ontlenen.

Het boek is te bestellen via
http://www.uitgeverijhermans.nl/product/vertellen-zie-richting/ ,
verkoopprijs €19,50.

Bestellen is ook mogelijk via medischcontact.nl of bol.com.

Bij bestelling van meerdere exemplaren is een korting van 30% mogelijk (mail
w.hermans@uitgeverijhermans.nl).

ISBN-nummer: 9789492108081

Meer informatie? Wilt u een pdf zien? Mail of bel ons!

Met vriendelijke groet
Sjoerd van der Meer, traumachirurg
Willy Hermans, Uitgeverij Hermans
www.uitgeverijhermans.nl
06-11912829